Cesantías w Kolumbii: coroczna wpłata oszczędności na odprawę, odsetki 12% i termin 14 lutego

Cesantías w Kolumbii to oszczędności na odprawę: jedno miesięczne wynagrodzenie za każdy rok pracy, które pracodawca oblicza na dzień 31 grudnia i wpłaca do 14 lutego do fondo de cesantías, czyli funduszu odpraw wybranego przez pracownika. Niezależnie od tego pracodawca wypłaca pracownikowi bezpośrednio w styczniu intereses sobre cesantías: 12% rocznie od narosłych cesantías. Spóźniona wpłata kosztuje jedną dniówkę za każdy dzień zwłoki.

W arkuszu kalkulacyjnym te zasady oznaczają co roku w styczniu i lutym trzy zadania: wypłatę odsetek każdemu pracownikowi, przekazanie cesantías do funduszu wybranego przez każdego pracownika oraz osobne obliczenia dla osób zatrudnionych w trakcie roku i dla pracowników wynagradzanych prowizyjnie.

Jak narastają cesantías: jedno miesięczne wynagrodzenie za rok pracy

Art. 249 kolumbijskiego kodeksu pracy (Código Sustantivo del Trabajo, CST) ustanawia to uprawnienie w wysokości jednego miesiąca za rok, proporcjonalnie za niepełny rok. Zgodnie z Ley 50 de 1990 Art. 99, który obejmuje umowy zawarte od 1991 roku, pracodawca co roku na dzień 31 grudnia oblicza liquidación de cesantías (rozliczenie na koniec roku) za przepracowany rok lub jego część.

Kolumbijska praktyka płacowa liczy rok jako 360 dni, a miesiąc jako 30 dni, zatem cesantías = podstawa × przepracowane dni ÷ 360. Pracownik zatrudniony od 1 lipca ma na koniec roku 180 dni i nabywa połowę miesięcznej podstawy.

Podstawa cesantías: wynagrodzenie, dodatek transportowy, wynagrodzenie zmienne

Zgodnie z CST Art. 253, jeżeli wynagrodzenie nie zmieniło się w ciągu ostatnich trzech miesięcy, podstawą jest ostatnie miesięczne wynagrodzenie. Jeżeli wynagrodzenie się zmieniło albo jest zmienne, podstawą jest średnia zarobków z ostatniego roku (lub z całego okresu, jeśli był krótszy). Średnia ta obejmuje wszystko, co stanowi wynagrodzenie w rozumieniu CST Art. 127: nadgodziny, dodatki za pracę w niedziele, prowizje i regularne premie.

Podstawa obejmuje również auxilio de transporte (dodatek transportowy) w przypadku pracowników zarabiających do dwóch płac minimalnych, ponieważ Ley 1 de 1963 Art. 7 traktuje ten dodatek jako wynagrodzenie na potrzeby prestaciones sociales (świadczeń ustawowych). Płaca minimalna i dodatek transportowy są ustalane dekretem co roku w grudniu. W 2026 roku miesięczna płaca minimalna (SMMLV) wynosi COP 1 750 905 (dwie płace minimalne: COP 3 501 810), a dodatek transportowy COP 249 095 miesięcznie. Consejo de Estado (najwyższy sąd administracyjny) nie rozstrzygnął jeszcze ostatecznie skarg na dekret w sprawie płacy minimalnej na 2026 rok; kwota pozostaje w mocy.

Intereses sobre cesantías: 12% rocznie, płatne do 31 stycznia

Ley 52 de 1975 Art. 1 oraz Ley 50 de 1990 Art. 99 nakazują naliczanie odsetek w wysokości 12% rocznie od cesantías za dany rok (a nie od całego salda funduszu), proporcjonalnie za niepełny rok. Wzór to cesantías × przepracowane dni × 12% ÷ 360. Pełny rok daje 12%, a 180 dni daje 6%; zastosowanie stałej stawki 12% do cesantías za pół roku oznacza wypłatę dwukrotnie wyższych odsetek niż należne.

Odsetki trafiają bezpośrednio do pracownika, nigdy do funduszu: w styczniu albo w rozliczeniu końcowym przy rozwiązaniu umowy. Pracodawca, który nie wypłaci odsetek w terminie, jest winien jednorazową dodatkową kwotę równą odsetkom (Ley 52 de 1975 Art. 1, numeral 3). Odsetki są w całości zwolnione z podatku dochodowego tylko wtedy, gdy średni miesięczny dochód pracownika z ostatnich sześciu miesięcy nie przekracza 350 UVT (podatkowych jednostek wartości), a powyżej tego progu są zwolnione częściowo według skali malejącej (ordynacja podatkowa, Estatuto Tributario Art. 206, numeral 4). Odsetki nie podlegają zajęciu, z wyjątkiem tytułów alimentacyjnych na rzecz dzieci i długów wobec spółdzielni, do wysokości 50% (CST Art. 344).

Wpłata do fondo de cesantías do 14 lutego

Ley 50 de 1990 Art. 99 wymaga dokonania consignación de cesantías (wpłaty) „przed 15 lutego”, a więc do 14 lutego, na indywidualne konto w funduszu wybranym przez pracownika: u prywatnego towarzystwa zarządzającego funduszem albo w państwowym Fondo Nacional del Ahorro (Narodowym Funduszu Oszczędności).

W 2027 roku zarówno 31 stycznia, jak i 14 lutego przypadają w niedzielę. W praktyce taki termin przesuwa się zwykle na następny dzień roboczy, poniedziałek 15 lutego, na podstawie Ley 4 de 1913 Art. 62, jednak ten przepis dotyczy terminów liczonych w dniach, miesiącach lub latach, a Art. 99 wyznacza konkretną datę. Bezpieczniej jest wypłacić odsetki do piątku 29 stycznia i dokonać wpłaty do piątku 12 lutego.

Ley 2466 de 2025 (reforma prawa pracy z 2025 roku) Art. 64 pozwala pracodawcy wpłacać co miesiąc z góry 8,33% podstawy (nie jest to częściowa wypłata dla pracownika) oraz pozwala stronom uzgodnić na piśmie miesięczne odsetki w wysokości 1% podstawy. Ustawa uzależnia tę możliwość od dostosowania przez Ministerstwo Zdrowia formularza PILA (deklaracji składek na ubezpieczenia społeczne). Projekt dekretu wykonawczego Ministerstwa Pracy (maj 2026 roku, zmieniony w lipcu 2026 roku) przewiduje, że miesięczna wpłata jest dobrowolna i wymaga pisemnego porozumienia; do połowy października 2026 roku nie wydano ostatecznego dekretu. Przy zmiennym wynagrodzeniu różnica między wpłatami miesięcznymi a rozliczeniem na dzień 31 grudnia nadal jest płatna w terminie lutowym.

Przykład obliczeniowy: pełny rok przy 1,5 SMMLV w 2026 roku

Pracownik otrzymuje przez cały 2026 rok stałe wynagrodzenie w wysokości 1,5 SMMLV.

1. Wynagrodzenie miesięczne: COP 1 750 905 × 1,5 = COP 2 626 358 (po zaokrągleniu).
2. Podstawa: wynagrodzenie jest niższe niż dwie płace minimalne, więc dolicza się dodatek transportowy: COP 2 626 358 + COP 249 095 = COP 2 875 453.
3. Cesantías: COP 2 875 453 × 360 ÷ 360 = COP 2 875 453, wpłacane do funduszu pracownika do 14 lutego 2027 roku.
4. Odsetki: COP 2 875 453 × 360 × 12% ÷ 360 = COP 345 054, wypłacane pracownikowi do 31 stycznia 2027 roku.

Cesantías i odsetki kosztują pracodawcę łącznie COP 3 220 507 za rok. Gdyby pracownik został zatrudniony 1 lipca 2026 roku (180 dni), cesantías wyniosłyby COP 1 437 727, a odsetki COP 86 264.

Salario integral: bez odrębnych cesantías

Pracownicy z salario integral (jednym wynagrodzeniem obejmującym wszystkie składniki) nie otrzymują odrębnych cesantías ani odsetek; wszyscy pozostali pracownicy nabywają cesantías. CST Art. 132 dopuszcza pisemne porozumienie o wynagrodzeniu w wysokości co najmniej 10 SMMLV powiększonym o factor prestacional (składnik świadczeniowy) w wysokości co najmniej 30%, czyli łącznie co najmniej 13 SMMLV (COP 22 761 765 miesięcznie w 2026 roku). Ta jedna kwota z góry rekompensuje cesantías, odsetki od nich, premię za służbę oraz większość dodatków; osobno płatny jest tylko urlop. Bez pisemnego porozumienia cesantías narastają na zwykłych zasadach.

Spóźnione wpłaty: jedna dniówka za każdy dzień zwłoki

Sanción moratoria (kara za spóźnioną wpłatę) wynosi jedną dniówkę za każdy dzień zwłoki (Ley 50 de 1990 Art. 99, numeral 3), obliczaną jako wynagrodzenie miesięczne ÷ 30 bez dodatku transportowego. W przykładzie obliczeniowym dniówka wynosi COP 87 545, więc 30 dni zwłoki kosztuje pełne miesięczne wynagrodzenie (COP 2 626 358), niemal tyle co sama wpłata.

Corte Suprema de Justicia (Sąd Najwyższy) orzekł w sprawie SL15097-2014 (24 września 2014 roku), że kara nalicza się od 15 lutego do dnia wpłaty albo do rozwiązania umowy, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Sądy biorą też pod uwagę dobrą wiarę pracodawcy, więc kara nie jest automatyczna. Ley 2466 de 2025 Art. 15 dodał do CST Art. 57 wąski zarzut obrony: udowodniona bezpośrednia wypłata cesantías pracownikowi wykonuje zobowiązanie i pozwala uniknąć kary, chyba że zostanie wykazane, że wypłata nie była dobrowolna i nie została przeznaczona na cel dozwolony przez prawo. Przynależność do funduszu pozostaje obowiązkowa.

Wypłaty częściowe i wypłata przy rozwiązaniu umowy

Zgodnie z Ley 50 de 1990 Art. 102 pracownik może wypłacić środki z funduszu wyłącznie:

• po rozwiązaniu umowy o pracę;
• na cele mieszkaniowe: zakup, budowę, remont lub spłatę zadłużenia mieszkania pracownika (CST Art. 256), po potwierdzeniu przez pracodawcę, że wymogi są spełnione;
• na studia wyższe pracownika, małżonka lub stałego partnera albo dzieci, z płatnością bezpośrednio na rzecz uczelni, przy czym Ley 1809 de 2016 dodał plany oszczędnościowe na edukację oraz ubezpieczenia edukacyjne dla dzieci lub osób pozostających na utrzymaniu.

Fundusz musi dokonać wypłaty w ciągu pięciu dni roboczych od złożenia kompletnego wniosku (Decreto 1072 de 2015).

Przy rozwiązaniu umowy pracodawca wypłaca niewpłacone cesantías za bieżący rok, wraz z proporcjonalnymi odsetkami, bezpośrednio pracownikowi w rozliczeniu końcowym w dniu rozwiązania umowy (Ley 50 de 1990 Art. 99, numeral 4). Spóźniona wypłata rozliczenia końcowego podlega odrębnej karze na podstawie CST Art. 65, którą omawiamy w naszym artykule o rozwiązywaniu umów o pracę w Kolumbii.

Podsumowanie

Cesantías narastają w wysokości jednego miesiąca podstawy za każde 360 dni pracy; w przypadku pracowników zarabiających do dwóch płac minimalnych podstawa obejmuje dodatek transportowy. Pracodawca rozlicza je na dzień 31 grudnia i wpłaca do funduszu pracownika przed 15 lutego; odsetki w wysokości 12%, proporcjonalne za niepełne lata, trafiają do pracownika w styczniu. Pracownicy z salario integral nie otrzymują ani jednego, ani drugiego. Spóźniona wpłata kosztuje jedną dniówkę za każdy dzień zwłoki, a niewypłacone odsetki skutkują jednorazową dodatkową płatnością w tej samej wysokości.

Flux prowadzi kolumbijskie listy płac dla partnerów, dzięki czemu zespół partnera może poświęcić styczeń na weryfikację tych kwot, zamiast odtwarzać je w arkuszu kalkulacyjnym.