Składki na ubezpieczenia społeczne i aportes parafiscales w Kolumbii: co pracodawca płaci oprócz wynagrodzenia

Składki na ubezpieczenia społeczne i aportes parafiscales kosztują pracodawcę w Kolumbii około 16% do 38% ponad wynagrodzenie każdego pracownika, zależnie od klasy ryzyka zawodowego oraz od tego, czy pracodawca kwalifikuje się do zwolnienia (exoneración), a kolejne 8% do 10% jest potrącane z wynagrodzenia pracownika. Składki zdrowotna, emerytalna i z tytułu ryzyka zawodowego mają wspólną podstawę, IBC (ingreso base de cotización), a wszystkie składki opłaca się w jednej miesięcznej deklaracji, PILA. Stawki zmieniają się rzadko; większość błędów dotyczy podstawy, a właśnie ją sprawdza UGPP, organ kontrolujący opłacanie składek.

Składki na ubezpieczenia społeczne i aportes parafiscales w Kolumbii według stawek na 2026 rok

Ubezpieczenia społeczne obejmują ochronę zdrowia (składka płacona do ubezpieczyciela zdrowotnego, EPS), emeryturę (płaconą do publicznego funduszu Colpensiones lub do prywatnego zarządcy funduszu emerytalnego, AFP) oraz ryzyko zawodowe (płacone do ubezpieczyciela, ARL). Aportes parafiscales finansują kasy rekompensat rodzinnych (cajas de compensación familiar), krajową służbę szkoleniową (SENA) oraz instytut opieki nad rodziną (ICBF).

Progi ustala się jako wielokrotności SMMLV (salario mínimo mensual legal vigente, miesięczne wynagrodzenie minimalne), określanego dekretem co roku w grudniu: COP 1 750 905 na 2026 rok. Dekret na 2026 rok pozostaje w mocy, dopóki przed Consejo de Estado (najwyższym sądem administracyjnym) toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności.

Pracodawca potrąca część pracownika i odpowiada za obie części (Ley 100 de 1993, Art. 22).

Fondo de Solidaridad Pensional (FSP) to składka solidarnościowa płacona tylko przez lepiej zarabiających: 1% IBC od 4 SMMLV (COP 7 003 620 miesięcznie), rosnąca stopniowo od 16 SMMLV do 2% powyżej 20 SMMLV.

Stawki ARL według klas ryzyka od I do V

Ubezpieczenie ARL obejmuje wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Stawka zależy od klasy ryzyka działalności pracodawcy. Firma przystępująca do systemu płaci stawkę początkową swojej klasy: 0,522% dla klasy I (praca biurowa), 1,044% dla klasy II, 2,436% dla klasy III, 4,350% dla klasy IV i 6,960% dla klasy V (np. górnictwo). Gdy firma ma już historię szkodowości, ARL może skorygować stawkę w przedziale ustalonym dla jej klasy, nigdy poniżej 0,348% ani powyżej 8,7% (Decreto 1072 de 2015, Arts. 2.2.4.3.4 i 2.2.4.3.5).

Podstawa wymiaru składek (IBC): minimum, limit, salario integral i zasada 40%

IBC to miesięczne wynagrodzenie, od którego oblicza się składki zdrowotną, emerytalną i ARL, a przepisy wymagają tego samego IBC dla wszystkich trzech (Ley 1393 de 2010, Art. 33). IBC obejmuje wszystko, co stanowi wynagrodzenie, np. nadgodziny, prowizje i regularne premie, a nie obejmuje dodatku transportowego (auxilio de transporte), prima de servicios (ustawowego świadczenia wypłacanego dwa razy w roku) ani cesantías (wpłaty na fundusz odpraw). Dla parafiscales podstawą jest natomiast miesięczny fundusz płac (Ley 21 de 1982, Art. 17). Do IBC stosuje się cztery zasady:

1. Minimum. IBC za pełny miesiąc nie może być niższy niż 1 SMMLV.
2. Limit. IBC jest ograniczony do 25 SMMLV (COP 43 772 625). Od wynagrodzenia powyżej limitu nie opłaca się składek zdrowotnej, emerytalnej ani ARL.
3. Salario integral. Wynagrodzenie zintegrowane (salario integral) obejmuje świadczenia ustawowe (prestaciones sociales) w jednej kwocie wynoszącej co najmniej 13 SMMLV. Składki oblicza się od 70% jego wartości.
4. Zasada 40%. Płatności uzgodnione jako niestanowiące wynagrodzenia są wyłączone z IBC tylko do 40% łącznego wynagrodzenia (Ley 1393 de 2010, Art. 30). Każda nadwyżka jest doliczana do IBC.

Przykład: pracownik otrzymuje COP 3 000 000 wynagrodzenia oraz premię niestanowiącą wynagrodzenia w wysokości COP 2 500 000. Łączne wynagrodzenie wynosi COP 5 500 000, a 40% tej kwoty to COP 2 200 000. Premia przekracza limit o COP 300 000, więc IBC wynosi COP 3 300 000.

Exoneración de aportes na podstawie Art. 114-1: składka zdrowotna, SENA i ICBF

Artykuł 114-1 Estatuto Tributario (kodeksu podatkowego) znosi trzy obciążenia pracodawcy za każdego pracownika zarabiającego mniej niż 10 SMMLV (COP 17 509 050 miesięcznie): część zdrowotną pracodawcy w wysokości 8,5%, SENA (2%) i ICBF (3%), łącznie 13,5 punktu procentowego. Zwolnienie obejmuje spółki składające zeznanie w podatku dochodowym oraz pracodawców będących osobami fizycznymi, którzy zatrudniają co najmniej dwóch pracowników, ale nie obejmuje większości organizacji non-profit w specjalnym reżimie podatkowym.

Składka zdrowotna pracownika w wysokości 4% nadal jest potrącana, a składki emerytalna, ARL i na caja nigdy nie są objęte zwolnieniem. Próg 10 SMMLV stosuje się osobno do każdego pracownika, więc zwolniony pracodawca płaci pełne składki za każdą osobę zarabiającą 10 SMMLV lub więcej, w tym za każde salario integral.

Przykład obliczenia: łączne składki od wynagrodzenia COP 3 000 000

Pracownik biurowy (klasa ARL I) zwolnionej firmy zarabia COP 3 000 000 miesięcznie. Wynagrodzenie jest niższe niż 2 SMMLV (COP 3 501 810), więc pracownik otrzymuje także dodatek transportowy w wysokości COP 249 095, który nie wchodzi do IBC. IBC wynosi COP 3 000 000.

• Pracownik: zdrowotna 4% (COP 120 000) + emerytalna 4% (COP 120 000) = COP 240 000 potrącone. Bez FSP, ponieważ IBC jest niższy niż 4 SMMLV.
• Pracodawca: emerytalna 12% (COP 360 000) + ARL 0,522% (COP 15 660, opłacone jako COP 15 700, ponieważ PILA zaokrągla każdą składkę w górę do pełnych 100 pesos) + caja 4% (COP 120 000) = COP 495 700, czyli 16,5% IBC.

PILA za tego pracownika wynosi łącznie COP 495 700 + COP 240 000 = COP 735 700.

Pracodawca bez zwolnienia, np. osoba fizyczna zatrudniająca jedną osobę, dopłaca składkę zdrowotną 8,5% (COP 255 000), SENA 2% (COP 60 000) i ICBF 3% (COP 90 000). Łączny koszt pracodawcy rośnie wtedy do COP 900 700, czyli 30,0% IBC.

PILA: operatorzy, terminy według cyfr NIT i odsetki za zwłokę

PILA (Planilla Integrada de Liquidación de Aportes) to miesięczna deklaracja, w której pracodawca zgłasza dla każdego pracownika IBC, liczbę dni i zmiany (novedades), np. zatrudnienia, rozwiązania umów i nieobecności, oraz opłaca wszystkie składki. Deklarację składa się za pośrednictwem uprawnionego operatora informacji, np. Aportes en Línea lub Mi Planilla, który rozdziela środki między poszczególne instytucje.

Termin płatności zależy od dwóch ostatnich cyfr numeru NIT (numeru identyfikacji podatkowej) pracodawcy, z pominięciem cyfry kontrolnej (Decreto 780 de 2016, Art. 3.2.2.1). Cyfry od 00 do 07 płacą do 2. dnia roboczego następnego miesiąca, od 08 do 14 do 3. dnia, i tak dalej w grupach po sześć lub siedem cyfr aż do cyfr od 94 do 99, które płacą do 16. dnia.

Od zaległych składek naliczane są odsetki według stawki odsetek za zwłokę w podatku dochodowym (Ley 100 de 1993, Art. 23): stopy lichwiarskiej, którą Superintendencia Financiera ogłasza dla kredytu konsumenckiego, pomniejszonej o dwa punkty, liczonej za każdy dzień (Estatuto Tributario, Art. 635). Na październik 2026 r. (stopa lichwiarska 28,59%) daje to 26,59% rocznie, czyli blisko 2% za miesiąc opóźnienia.

Kontrole UGPP: co je wywołuje i ile kosztują

UGPP (Unidad de Gestión Pensional y Parafiscales) sprawdza, czy składki opłacono od prawidłowej podstawy. Kontrole zwykle zaczynają się od niezgodności: IBC niższego niż wynagrodzenie zgłoszone do DIAN (administracji podatkowej) w elektronicznej liście płac, różnych IBC dla składek zdrowotnej, emerytalnej i ARL, płatności niestanowiących wynagrodzenia powyżej 40% albo zleceniobiorców pracujących jak pracownicy bez żadnego wpisu w PILA.

Postępowanie UGPP ma trzy etapy, wszystkie w ciągu pięciu lat od terminu płatności: wezwanie do przekazania informacji, formalne wezwanie do złożenia lub korekty deklaracji (trzy miesiące na odpowiedź) oraz decyzję wymiarową. Sankcje na podstawie Art. 179 Ley 1607 de 2012 nalicza się dodatkowo do nieopłaconych składek i odsetek:

• Korekta przed wezwaniem do przekazania informacji: brak sankcji
• Zaniżona podstawa (inexactitud): 35% różnicy przy korekcie w terminie na odpowiedź, 60% w decyzji wymiarowej
• Nieopłacone składki (omisión): 5% za każdy miesiąc opóźnienia do 100% albo 10% za miesiąc do 200% w decyzji wymiarowej

W powyższym przykładzie z zasadą 40%, w zwolnionej firmie klasy I, brakujące COP 300 000 miesięcznie oznaczają COP 61 600 nieopłaconych składek zdrowotnej, emerytalnej i ARL. W ciągu dwunastu miesięcy daje to COP 739 200 za jednego pracownika, plus sankcję w wysokości COP 258 720 (35%) lub COP 443 520 (60%).

Reforma emerytalna wchodzi w życie 1 kwietnia 2027 r.

W wyroku Sentencia C-264 de 2026 (25 sierpnia 2026 r.) Trybunał Konstytucyjny utrzymał w mocy większą część Ley 2381 de 2024, czyli reformy emerytalnej, oddalając zarzuty dotyczące trybu jej uchwalenia, i wyznaczył 1 kwietnia 2027 r. jako datę jej wejścia w życie. Stawka emerytalna 16% i jej podział na 12% i 4% się nie zmieniają. W przypadku pracowników spoza reżimu przejściowego (osób zachowujących obecne zasady) składki od IBC do 2,3 SMMLV trafiają do Colpensiones, a składki od części powyżej tej kwoty do wybranego przez pracownika zarządcy oszczędności indywidualnych, np. zarządcy funduszu emerytalnego (AFP). FSP rośnie do 1,5% od 4 SMMLV, 1,8% od 7, 2,5% od 11, 2,8% od 19 i 3% powyżej 20.

Podsumowanie

Kolumbijscy pracodawcy płacą składki emerytalną, ARL i na caja za każdego pracownika, a zdrowotną, SENA i ICBF tylko wtedy, gdy nie korzystają ze zwolnienia z Art. 114-1. Pracownicy płacą od 8% do 10%. Jeden IBC, od 1 do 25 SMMLV, obowiązuje dla składek zdrowotnej, emerytalnej i ARL, a UGPP karze zaniżoną podstawę sankcją w wysokości od 35% do 60% różnicy. Termin PILA zależy od numeru NIT pracodawcy, a nowe stawki FSP obowiązują od 1 kwietnia 2027 r.

Dla partnerów prowadzących kolumbijskie listy płac swoich klientów Flux stosuje te zasady przy każdym naliczeniu wynagrodzeń, od limitów IBC po skalę FSP od kwietnia 2027 r.